Nghe Menu Nghe nội dung

Văn hóa

Giá trị chân quý của âm nhạc truyền thống dân tộc

#Âm điệu ngàn xưa l 2019-10-23

Âm điệu ngàn xưa


Cảm nhận của người dân Hàn Quốc về âm nhạc truyền thống

Nhiều người Hàn Quốc vốn không quan tâm đến thể loại âm nhạc truyền thống Gukak (Quốc nhạc). Song bỗng một ngày, họ lại nhận thấy cái hay cái đẹp và sự hấp dẫn đến khó tả của âm nhạc truyền thống. Có lẽ càng luống tuổi, càng trải nghiệm cuộc đời, con người ta mới cảm nhận được cái chân quý của âm nhạc truyền thống dân tộc mình, vì trong đó hàm chứa biết bao tình cảm chân phương của ông bà tổ tiên ta tự muôn đời. Dường như người ta có thể cảm nhận thấy chính mình trong từng câu hát, từng nốt nhạc. Có người thấy “Âm nhạc truyền thống Hàn Quốc dồn nén nỗi hận của dân tộc”, người thì lại thấy “Gukak là nguồn cảm hứng hưng phấn bất tận của dân tộc”. Trên thực tế nhạc truyền thống Gukak là một nền tảng âm nhạc đa dạng sắc màu. 


Ahak (Nhã nhạc), Dangak (Đường nhạc), Hyangak (Hương nhạc) của Hàn Quốc

Khổng Tử có thụy hiệu là Văn Tuyên Vương. Văn Miếu là đền thờ bài vị của Văn Tuyên Vương. Ở Hàn Quốc, không gian thờ cúng Khổng Tử tiêu biểu có thể kể đến Daeseongjeon (Điện Đại Thành) trong Seonggyungwan. Ở đây, cứ tới tháng 2 và tháng 8 âm lịch hàng năm, người ta lại cử hành nghi lễ cúng tế và Nhạc tế lễ Văn Miếu được diễn tấu trong các nghi thức này. Trong kho âm nhạc cúng tế Văn Miếu Munmyojeryeak, Hwangjonggung là nhạc phẩm cơ bản. Âm nhạc tế lễ Văn Miếu có 15 bản nhạc được kế truyền, ca từ có đôi chút khác biệt tùy theo mức độ cao thấp của bản nhạc. Hiện giờ, nghi lễ cúng tế Văn Miếu Munmyojeryeak sử dụng âm nhạc cung đình thời nhà Tống, du nhập vào Hàn Quốc từ thời Goryo (thế kỷ X – XIV). Mặc dù đã trải qua hơn 1.000 năm lịch sử phát triển và được cải biến theo văn hóa và lối tấu nhạc của người Hàn Quốc, nhưng âm nhạc tế lễ Văn Miếu vẫn mang nét đặc trưng cơ bản. Ở Trung Quốc, sau khi nhà Thanh sụp đổ, nhà nước cộng sản đứng lên nắm chính quyền, nghi thức tế lễ Văn Miếu đã hoàn toàn bị xóa sổ. Gần đây trong tiến trình khôi phục văn hóa truyền thống, Trung Quốc đã nghiên cứu tham khảo nghi lễ cúng tế Văn Miếu còn được lưu truyền ở Hàn Quốc. Âm nhạc cung đình dưới thời Joseon ở Hàn Quốc gồm ba dòng nhạc lớn là Ahak (Nhã nhạc), Dangak (Đường nhạc) và Hyangak (Hương nhạc). Trong số này Nhã nhạc là dòng âm nhạc du nhập vào bán đảo Hàn Quốc từ Trung Quốc. Hiện giờ nhạc tế lễ Văn Miếu Munmyojeryeak là ví dụ duy nhất của nhã nhạc. Âm nhạc thông thường của Trung Quốc, không phải nhạc cúng tế, được lưu truyền tới bán đảo Hàn Quốc được gọi là Đường nhạc. Hương nhạc là âm nhạc của Hàn Quốc. Boheoja (Bộ hư tử) và Nakyangchun (Lạc Dương xuân, tức “Mùa xuân ở Lạc Dương”) là hai nhạc phẩm Đường nhạc còn lại được lưu truyền tới ngày nay. Nhạc phẩm thơ chữ Hán phổ nhạc Boheoja (Bộ hư tử) được bắt đầu với câu thơ “Thiên môn hải nhật tiên hồng…”, có nghĩa là:

Khi cửa trời vừa mở, biển đã vội đỏ au

Cát đỏ, rìu ngọc, khí vận linh thiêng trỗi dậy

Tấu nhạc trời trên nền trời tươi đẹp

Rực rỡ từng hàng phượng hoàng ánh vàng, ngỗng ánh bạc.


Boheoja (Bộ hư tử) còn có tên gọi là Jangchunbullojigok (Trường xuân bất lão chi khúc). Ở đây Boheoja có nghĩa là “người đi trên không trung”, nên có ý kiến cho rằng nhạc phẩm này liên quan tới Đạo giáo. Đường nhạc tồn tại và phát triển ở Hàn Quốc đã không còn đặc trưng của âm nhạc Trung Quốc. Giờ đây Đường nhạc đã được hương nhạc hóa với nét đặc trưng độc đáo. Trong ba dòng nhạc cung đình là nhã nhạc, đường nhạc và hương nhạc thì hương nhạc là dòng âm nhạc thuần Hàn. Khác với dòng dân ca là âm nhạc dành cho bách tính, hương nhạc là âm nhạc tế lễ Tông Miếu (Jongmyojeryeak) do nhà vua Sejong (Thế Tông) sáng tác, gần giống với âm nhạc cung đình Sujecheon (Thọ tề thiên) có gốc gác từ khúc ca Jeongeupsa (Tỉnh ấp từ) của thời Baekje (Năm 18 trước Công Nguyên – thế kỷ VII) ở Hàn Quốc. 


* Trích đoạn Hwangjonggung (Hoàng chung cung) trong nhạc phẩm Munmyojeryeak (Nhạc tế lễ Văn Miếu) / Dàn chính nhạc Trung tâm âm nhạc truyền thống quốc gia Hàn Quốc

* Nhạc phẩm thơ chữ Hán phổ nhạc Boheoja (Bộ hư tử) / Dàn chính nhạc Trung tâm âm nhạc truyền thống quốc gia Hàn Quốc 

Nhạc phẩm Chwita / Dàn chính nhạc Trung tâm âm nhạc truyền thống quốc gia Hàn Quốc

Lựa chọn của ban biên tập