Viện nghiên cứu kinh tế thuộc Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BOK) ngày 13/1 công bố báo cáo "Ảnh hưởng của già hóa dân số tới lãi suất thực". Trong đó, BOK phân tích tỷ lệ dân số trên 65 tuổi so với dân số từ 20-64 tuổi đã tăng từ 9,6% năm 1995 lên 19,4% năm 2015. Hiện tượng già hóa dân số đã khiến lãi suất thực giảm 3% trong vòng 23 năm (1995-2018). 

Lãi suất thực tế được tính xấp xỉ bằng lãi suất danh nghĩa (lãi suất trái phiếu ổn định tiền tệ kỳ hạn một năm) trừ đi tỷ lệ lạm phát. Đây là lãi suất nhà đầu tư hy vọng nhận được sau khi trừ đi lạm phát.

Viện nghiên cứu kinh tế BOK giải thích do hiện tượng già hóa dân số, thời gian sống sau khi nghỉ hưu kéo dài, nên người dân có xu hướng tăng tiết kiệm, giảm chi tiêu, khiến lãi suất thực giảm.

Lãi suất thực năm 1995 là 9%, đến năm 2018 còn 0,4%, tức là giảm tới 8,6%. Một phần ba của mức giảm này được phân tích là do ảnh hưởng của hiện tượng già hóa dân số.

Thông thường, nếu tỷ lệ tiết kiệm tăng thì lãi suất sẽ giảm. Do tỷ lệ sinh thấp, dân số thanh niên giảm, tiềm năng tăng trưởng giảm, nên lãi suất thực cũng giảm theo. Lãi suất thực thường có xu hướng giảm cùng với tỷ lệ tăng trưởng tiềm năng dài hạn.

Viện nghiên cứu kinh tế BOK còn phân tích tuổi thọ kỳ vọng tăng ảnh hưởng đến lãi suất thực gấp đôi so với sụt giảm tỷ lệ tăng dân số. Nếu tuổi thọ kỳ vọng tăng khiến lãi suất thực giảm 2%, thì thay đổi về tỷ lệ tăng dân số chỉ khiến lãi suất thực giảm 1%. Đó là bởi nếu tuổi thọ kỳ vọng được dự báo tăng, thì các chủ thể kinh tế sẽ có xu hướng tăng tiết kiệm ngay lập tức.